Baharatlar

Özden ÖRKÇÜ

Yazarın şu ana kadar yazılmış 2 makalesi bulunuyor.
  • 15 Ocak 2019
  • Baharatlar için yorumlar kapalı
  • 100 kez görüntülendi.

Baharatların sağlık ve beslenme açısından önemi yapılan araştırmalarla günümüzde de desteklenmiştir. Yine de tolumda risk teşkil edecek;hamile, yaşlı, hasta ve çocukların belirli bitki ve baharatları kullanırken mutlaka bir uzmana danışması gerekir

Biberiye: Biberiyenin yaprakları ve yapraklarından elde edilen uçucu yağı kullanılmaktadır. Hazımsızlık şikayetlerinde, romatizmal rahatsızlıklarda ve dolaşım problemlerinde destekleyici olarak dahilen kullanılır. Antioksidan özelliği, yapısında bulunan karnosol, karnosik asit ve rosmarinik asitten kaynaklanmaktadır. Biberiyenin içerisinde bulunan karnosik asit, kan şekeri seviyesini düzenleyerek açlık hissinin oluşmasını geciktirmektedir.

Kekik:  Sinir sisteminde, astım, bronşit, verem ve diğer hastalıklarda, solunum yollarını steril etmekte, düşük tansiyonu normal hale getirmede, kansızlıkta, iştah açmada, hazım zorluğunda, bağırsaklardaki kokuşma ve gazda, ishallerde, soğuk algınlığında faydalıdır. Bedeni kuvvetlendirir. Kalp çarpıntısını keser. Bağırsak iltihaplarını iyileştirir. Kandaki şeker miktarını azaltır.

Melisa: Mide ve bağırsak gazlarına iyi gelir. Migren ağrılarını dindirir. Regl ağrılarını hafifletir. Ruhi sıkıntıları hafifletir. Siyah çay gibi demlenir.

Isırgan otu: Bağışıklığı güçlendirici, iyi huylu prostat büyümesini engelleyici, kan şekerini düşürücü ve romatizma ağrılarına karşı etkinliğiyle tanınan ısırgan otunun, yaprakları kökleri ve tohumları bitkisel tedavi de kullanılmaktadır. Isırgan otunun saça etkisi saçların dökülmesini durdurmak, kepeği önlemek, saçlara canlılık ve parlaklık kazandırmaktır

Isırgan: Kanı temizler, kansızlığa iyi gelir.-Kan şekerini düşürür, ödemi giderir.-Metabolizmayı uyarır.-Balgam söktürür ve solunum yollarını açar.-Gut ve romatizma hastalıklarında rahatlık sağlar.-İdrar yolları ve böbrek iltihap ve rahatsızlıklarında tedaviyi destekleyici tesir gösterir.-Karaciğer, safra kesesi ve dalağa iyi gelir.-Bağırsak temizleyici, gaz gidericidir-Prostat büyümesine karşı hem önleyici hem de tedaviyi destekleyicidir.-Bayanların şiddetli âdet kanamalarında, kanın normal akışını sağlar.-Saçları besler, canlılık- parlaklık verir, dökülmesini engeller ve kepeği önler. -Sıkıştırıcı tonik özeliği vardır, cilt şikâyetleri, egzama ve alerjide yanık ve böcek ısırıklarında kullanılır.

Papatya: Öksürük, bronşit, sinüzit, soğuk algınlığı, ateş, ağız ve cilt enflamasyonları; yara ve yanık tedavisi; genital iltihaplanmalar, solunum yolu iltihaplanmaları, deri ve mukoza iltihapları ve alzheimer, sinir sistemine bağlı diyare, yorgunluk, gastrit, hemoroit, bacar ülserleri.

Ihlamur: Soğuk algınlığına ve öksürüğe karşı en etkili ve en yaygın olarak kullanılan doğal ilaçlardan biri olan ıhlamur, uykusuzluk, spazm ve kan dolaşımı bozukluklarında da kullanılır.

Zencefil: Mide bulantısı, şişkinlik ve kolik gibi sindirim problemlerine karşı başarıyla kullanılabilir. Yolculuk kusmalarına karşı etkilidir. Antiseptik etkisi sayesinde, mide ve bağırsak enfeksiyonlarına ve hatta gıda zehirlenmelerine karşı kullanılabilir. Zencefil kan dolaşımını uyarır ve böylece kanın yüzeysel bölgelere de rahatça ulaşmasını sağlar. Bu etkinliği sayesinde, donmuş bölgelerde, ısınmayan el ve ayakların ısıtılmasında çok önemli görevler üstlenebilir. Aynı zamanda yüksek kan basıncını da normalleştirebilir. Terletici ve ateş düşürücü etkileri vardır. Öksürük, grip, soğuk algınlığı ve solunum yolları hastalıklarında, ısıtıcı ve yatıştırıcı etkiye sahiptir. Ayrıca iştah açar ve kabızlığa karşı da kullanılabilir.

Bazı bitki ve baharatlardan izole edilen etken maddeler
 

Bitki ve baharatlar Sistematik ismi Etken madde

Biberiye : Rosmarinus officinalis Karnosik asit karnosol, rosemarinik asit rosmanol
Adaçayı : Salvia officinalis Karnosol, karnosik asit, rosmanol, rosmarinic asit
Kekik : Thymus vulgaris Thymol, karvakrol, p-cymen
Karanfil : Eugenia caryophyllata Eugenol, gallatlar
Zerdeçal :Curcuma longa L. Kurkumin
Karabiber: Piper nigrum Fenolik amidler, flavonidler

 

 

Bazı Önemli Tıbbi Bitkiler ve Kullanımları
Allium sativum (Sarımsak) Tansiyon ve kolestrol
Aloe vera (Sarı sabır otu) Deri ve sindirim
Calendula officinalis (Aynısafa) Kan hastalıkları ve varis
Catharanthus roseus (Rozet çiçeği) Kanser tedavisi
Chincona officinalis (Kına kına) Sıtma tedavisinde
Datura stramonium (Şeytan elması) Endişe ve terleme
Digitalis lanata (Yüksük otu) Kalp hastalıkları
Echinacea purpurea (Ekinezya) Üşütme ve grip
Ephedra sinica (Deniz üzümü) Halsizlik ve astım
Gentiana lutea (Centiyan) Kansızlık ve iştahsızlık
Ginkgo biloba (Mabet ağacı) Hafıza kaybı
Glycyrrhiza glabra (Meyan kökü) Öksürük ve sindirim
Hypericum perforatum (Kantaron) Depresyon ve bağışıklık
Mandragora officinarum (Adamotu) Bunaltı ve uykusuzluk
Panax ginseng (Ginseng) Halsizlik ve bitkinlik
Papaver somniferum (Haşhaş) Ağrı, endişe ve kaygı
Passiflora incarnata (Tutku çiçeği) Uykusuzluk ve endişe
Plantago asiatica (Sinirli ot) Kabızlık ve kolestrol
Silybum marianum (Deve dikeni) Siroz, karaciğer, hepatit
Tanecetum parthenium (Gümüş düğme) Migren ve başağrıları
Taxus brevifolia (Porsuk ağacı) Kanser ve bağışıklık
Urtica diocia (Isırgan) Prostat ve romatizma
Vaccinium myrtillus (Yaban mersini) Görme bozuklukları
Valeriana officinalis (Kedi otu) Uykusuzluk ve bunaltı
Zingiber officinale (Zencefil) Bunaltı ve baş dönmesi
  • Mutlaka tüketmemiz gereken baharatlar var mı?

Mutlaka tüketmemiz gereken baharatlar şunlar demek yanlış olabilir. Kişinin yaşına cinsiyetine, kullandığı ilaçlara gebe olma ya da emzirme durumuna göre, kullanılan baharatlar değişiklik gösterebilir.

Mutlaka tüketmeni gerekir dediğim, benim de severek bahsettiğim baharatlar arasındadır zerdeçal, zerdeçalı tanımayan herkese tanıtmaya çalışırım.

Zerdeçal anti-inflamatuar etkisi ile tümörlerin büyümesini, melanom ve diğer kanserlerin ihtiyacı olan biyolojik yolları engeller. 2007’ de Çinli bilim adamları, curcuminin prostat kanseri için gerekli hormonları baskıladığını bulmuştur.

Etkilerini ciddi şekilde artırmak isterseniz zerdeçalı karabiber ile kullanın. Hintli bilim adamları, zerdeçaldaki curcumine karabiberdeki “piperine” eklendiğinde curcuminin biyoyararlılığını arttığı kanıtına varmışlardır.

Tane karabiber: Karabiber, eşsiz kokusu ve tadının yanında faydaları ile de sofraların olmazsa olmaz baharatları arasında yer almaktadır. Karabibere yoğun tadını veren pipeline maddesi, yağ yakıcı görevi görür.

 Zencefil: Pul biberin içerisinde bulunan kapsaikin maddesi, zencefilin içerisinde de yer almaktadır. Yapılan araştırmalar, zencefilin kilo verme sürecini hızlandırdığını göstermektedir.

Kekik: Kekik, yağ yakan diğer bir baharattır ve faydaları ile sofralarda bulunması gerekir. Sindirimi kolaylaştırması ile et yemeklerinde kullanılmalıdır.

Tarçın: Kan şekerini düzenleyen tarçın, iştah kesme özelliğine de sahiptir. Gün içerisinde meyve ve yoğurt ile birlikte tüketilen tarçın, daha az kalori alımını sağlamaktadır.

  • Tüketirken dikkat etmemiz gereken baharatlar var mı?

Yaşlılar, çocuklar ve hastalar bitkisel ürünler kullanırken çok daha dikkatli olmalıdırlar. Çünkü bünyeleri daha hassas olan kişilerde beklenmedik reaksiyonların görülme ihtimali de artıyor.

Hamileyken kimyasal ilaçların kullanımını istisnai durumlar hariç neredeyse tüm doktorlar tarafından yasaklanıyor. Bitkisel ürünler hamilelik döneminde sıradan ilaçlar gibi etki göstererek bebek sağlığının yanı sıra anne sağlığını da tehdit edebiliyor. Doktorunuzun tavsiyelerine dikkat edin!

Yanlış ilaç kullanımı nasıl komplikasyonlara ve istenmeyen durumların oluşmasına yol açabiliyorsa, yanlış bitki kullanımı da benzer istenmeyen sonuçları doğurabilir.

Bitkisel ürünlerde zayıflama ilaçlarından, aktarlarda satılan karışımlara, zayıflama çaylarına kadar birçok bitkisel kaynaklı ürünler yıllardır kullanılmakta ve yararlı olduğu bilinmektedir. Bununla beraber bazı bitkisel ürünler kullanıcılar üzerinde ciddi yan etkilere neden olabilmektedir. Dikkat edilmelidir ki, bitkisel ürünler ilaçlardan daha güvenli değildirler.

Bir bitkisel ürünün üzerinde doğal olduğunu belirten bir etiketin bulunması onun güvenli olduğunu göstermez. Örneğin kava ve eşekkulağı bitkisi ciddi karaciğer hastalığına neden olabilmektedir.
Bitkisel ürünler bir ilaç gibi, doğru kullanılmadığında veya büyük miktarlarda alındığında ciddi sağlık problemlerine neden olabilmektedir.

  • Hangi baharat hangi konuda bize yardımcı olur?

Nigella Sativa (Çörek otu)’nın en önemli biyoaktif bileşeni olan timokinon’un antikanserojenik, antitümöral, antioksidan ve antiproliferatif özellikleri nedeniyle son yıllarda bir çok çalışmaya konu olduğu göze çarpmaktadır. Hücre kültürü ve deney hayvan çalışmalarıyla, karsinogenezde timokinon’un kanser önleyici etkileri ortaya konmuştur. Buna karşın bu etkilerinin moleküler etki mekanizması halen tam olarak anlaşılamamıştır. Çalışmamızda kanser hücresi proliferasyonu inhibitörleri olarak değerlendirilen çörek otu’nun en önemli bileşeni timokinon’un (C10H10O2; 2–izopropil-5-metil-1,4–benzokinon), MCF-7 meme kanseri hücre serisinde, farklı konsantrasyon ve sürelerde hücre proliferasyonu üzerine etkisini gerçek zamanlı hücre elektronik algılama sistemiyle (xCELLigence) ortaya koymaktadır.

1960’lı yıllarda yapılan çalışmalar sonucu (Catharanthus roseus (L.) G. Don, (Syn: Vinca rosea) (pembe çiçekli Cezayir menekşesi) bitkisinden elde edilen vinblastin, vincristin gibi alkaloidler kan kanseri tedavisinde kullanılmaya başlanmıştır.

ABD’de yetişen Taxus brevifolia Nutt. (Pasifik porsuk ağacı) türünden elde edilen taxol rahim kanseri tedavisinde kullanılmaktadır.

Betula alba L. (Betula pendula Roth; Betula verrucosa Ehrh.) ve Betula pubescens Ehrh. (Huş ağacı) türlerinden elde edilen betülin asidi ve benzeri bazı maddeler, kansere karşı etkili bulunmuştur.

Kınakına (Cinchona officinalis L.) ağacından elde edilen kinin, Artemisia annua L.dan (Tek yıllık yavşan) elde edilen artemisin, sıtma tedavisinde kullanılmaktadır.

 Silybum marianum (L.) Gaertn (Meryemana dikeni) tohumundan elde edilen silimarin karaciğer rahatsızlıklarında kullanılan en önemli ilaçlardan birisidir.

Haşhaştan (Papaver somniferum L.) elde edilen afyon, çok eskiden beri, bundan veya doğrudan kapsüllerinden elde edilen morfin, kodein, papaverin, naskopin ve tebain gibi alkaloidler günümüzde yaygın bir şekilde tedavide kullanılmaktadır.

YAZARIN SON YAZILARI
Yılbaşı beslenme - 15 Ocak 2019
Baharatlar - 15 Ocak 2019
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ