Ekonomi ve tarım masası olarak, sadece borsalardaki yanıp sönen kırmızı yeşil rakamları değil, o rakamların tarladan soframıza uzanan o meşakkatli yolculuğunu takip etmeye devam ediyoruz.
Savaşlar, ambargolar ve giderek çölleşen bir dünya... Küresel gıda piyasaları son yılların en zorlu sınavlarından birini veriyor. Herkesin dikkati altın ve petrol fiyatlarına kilitlenmişken, insanlığın en temel besin kaynağı olan buğdayda kelimenin tam anlamıyla sessiz bir fırtına koptu. İklim krizinin kuruttuğu topraklar bir yanda, jeopolitik inatlaşmaların kestiği gübre damarları diğer yanda. Hal böyle olunca, fiyatlardaki o korkutucu tırmanış da kaçınılmaz oldu.

Buğdayın o altın sarısı başaklarını verebilmesi için en hayati girdi gübredir. Ancak küresel gübre pazarının kalbine şu an jeopolitik bir hançer saplanmış durumda.
ABD Başkanı Donald Trump'ın İran ile kalıcı bir ateşkes ihtimalinden bahsetmesi piyasalara geçici bir bahar havası pompalasa da, sahadaki gerçekler çok daha acımasız. Dünyanın en kritik enerji ve lojistik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı'ndaki fiili kısıtlamalar bir türlü aşılamıyor. Gemiler geçemiyor, tedarik zinciri aksıyor. Gübre üreticiden çıkıp tarlaya ulaşamadığı için arz daralıyor, maliyetler katlanarak doğrudan buğday fiyatlarına yansıyor.

Piyasanın kalbi sayılan Chicago Ticaret Borsası'nda (CBOT) yaşanan hareketlilik, durumun ciddiyetini özetliyor. Buğday vadeli işlemleri, şubat ayından bu yana gördüğü en sert ivmeyi yakalayarak haftalık bazda yaklaşık yüzde 5 gibi ciddi bir değer kazandı. Haftanın son işlem gününde fiyat tablolarındaki güncel durum ise şöyle şekillendi:
Chicago Buğdayı: Hafif bir yükseliş trendiyle 6,07 dolar seviyesinde tutunuyor.
Kansas Buğdayı: Protein oranı daha yüksek olan bu türde fiyatlar 6,56 dolara kadar tırmandı.
Mısır ve Soya Fasulyesi: Aynı panolarda mısır sınırlı bir kıpırdanma yaşarken, soya fasulyesinde ufak çaplı geri çekilmeler gözlemlendi.

Madalyonun sadece siyasi değil, bir de doğa anaya bakan o çaresiz yüzü var.
Gübre krizini bir an için çözseniz bile, o tohumu büyütecek su yok. Uluslararası meteoroloji servisi Vaisala XWeather'ın paylaştığı son veriler, tarım devleri için adeta bir kâbus senaryosu çiziyor. ABD'nin o uçsuz bucaksız Büyük Ovalar (Great Plains) bölgesinde kuraklık amansız bir inatla sürüyor. Dünyanın diğer ucunda, Avustralya'da tarımsal girdi sıkıntıları kavurucu sıcaklarla birleşince çiftçi ekim yapmaktan vazgeçme noktasına geldi.
Avrupa'nın bereketli tarım arazileri ile Karadeniz havzasının kritik kesimleri de bu kuraklık pençesinden kurtulabilmiş değil. Dünyanın tahıl ambarı sayılan bu bölgelerde rekolte (üretim) beklentilerinin hızla zayıflaması, spekülatörlerin buğdaya saldırmasına ve fiyatların yukarı fırlamasına zemin hazırlıyor.